Let’s talk about sex

 

‘Money and sex make the world go round’. Volgens de media is geld meestal te weinig aanwezig, seks (te?) veel. Behalve als het over je ouders gaat, die zijn toch per definitie aseksueel, nietwaar?

En je grootouders, daarvan hoop je dat die hun actief seksueel leven al helemaal achter zich hebben gelaten. We mogen er niet aan denken! Zittend op een bankje in het park, handen vasthoudend en de eendjes voerend, dat is mooi. Een kus kan er ook nog wel bij en is zelfs schattig. Maar dan moet het ophouden, dan wordt het ‘vervelend’.

Seksualiteit en intimiteit maken integraal deel uit van het leven. In scholen wordt er nagedacht over hoe het thema op een aangepaste manier te brengen (steeds op jongere leeftijd, zo blijkt), Ketnet lanceert een nieuw programma voor prille tieners, voorlichtingscampagnes voor jongeren zijn schering en inslag, volwassenen vinden hun info overal en ja: zelfs in de 50+ categorie wordt er soms gesproken van ‘sexy senioren’.  Maar als het over 70+ gaat of over mensen in een kwetsbare positie zoals personen met dementie blijft het akelig stil en onwennig.

Sporadisch druppelt er in het Expertisecentrum Dementie Paradox wel eens de vraag binnen over seksualiteit en dementie. Meestal gaat het dan over een cliënt die grensoverschrijdend gedrag stelt en waar de hulpverlener zo snel mogelijk een oplossing voor zoekt (lees: ‘dat het stopt’).

Maar af en toe horen we ook het verhaal van een mantelzorger die een manier zoekt om met de nood aan intimiteit om te gaan, voor zowel zichzelf als voor de persoon met dementie. En dan sta je daar als ‘expert’ waarvan verwacht wordt advies te geven…

Een beetje uit onze comfort-zone getrokken, ja zelfs de medewerker die seksuologe van opleiding is, vonden we het tijd om met dit onderwerp aan de slag te gaan. Voorbereidend werk leverde op dat we vooral in het buitenland moesten gaan zoeken naar relevante info, maar ook daar vonden we niet meteen het ‘gouden ei’ . Overal waren er stukjes te vinden die opgehangen werden aan een sexy wasdraad, die nu de cover van het boek siert.

De doelstelling was helder: het boek moet een duw geven om het onderwerp bespreekbaar te maken. We willen professionals en het brede publiek duidelijk maken dat seksualiteit en intimiteit blijven bestaan en dat we als hulpverleners alert moeten zijn voor de signalen die personen met dementie (en hun mantelzorgers) ons geven als we willen spreken van kwaliteitsvolle zorg.

Dat klinkt geweldig, maar bleek in de praktijk toch net iets minder vlot te gaan. Over wat moeten we dan precies schrijven? Hoe expliciet moet het allemaal? Durven we dat eigenlijk zelf wel allemaal zo open en bloot naar voren te brengen?

De reacties van vrienden waren in eerste instantie ook steevast dezelfde:

Hé, hoe leuk! Je mag de hele dag met seks bezig zijn en je wordt er nog voor betaald ook!’ Of een andere klassieker: ‘Gebeurt dat nog, die beseffen dat toch niet meer?’

Op het gevaar af dat ik ook na de werkuren een preker werd voor dementie, probeerde ik in een minimum van tijd toch even te kaderen waarom het zo belangrijk was. Wonder boven wonder ebde de humoristische reacties of de bijna verontwaardiging weg voor een iets genuanceerdere reactie: ‘Ja, eigenlijk…. Nu ik er even over nadenk en zoals jij het aanhaalt…’. Helaas komen heel wat van mijn vrienden ook uit hetzelfde nest van zorg en welzijn. Een beetje preken voor eigen kerk dus. Desalniettemin was er ook voor hen een kleine duw nodig om een en ander in perspectief te zetten en hen over de streep te trekken voor het nut ervan. Een bevestiging dus voor ons taboe-doorbrekend werk.

Waar we tijdens de eerste overlegmomenten begonnen met een grote dosis lachsalvo’ s om onze eigen onzekerheden te maskeren, evolueerden we naar professionele discussies die zeer breed gingen, gaande van de seksuele fysieke veranderingen bij het ouder worden  tot schuldgevoelens van de partner en de rol van het beleid.

Als auteurs zijn we ondertussen wel gewoon geworden aan gesprekken hierover. We blijven alert dat het niet voor iedereen zo vlot gaat en dat wij al een proces hebben doorlopen. Misschien moet ik mij bij deze excuseren aan sommige bezoekers van ons centrum. Ik kan me voorstellen dat het misschien wat bevreemdend was om zomaar terecht te komen in een gesprek over  ‘prikkelende omgevingen’, ‘seksuele toestemming’ en ‘hulpmiddelen’. En dat zonder blikken of blozen….

als-amor-de-draad-kwijtraakt

Nu het boek ook effectief in de rekken ligt, vind ik het wel spannend. Wat gaan de mensen ervan vinden, vinden ze het goed? Hebben ze commentaar? Dat raakt mij uiteraard (en ik veronderstel de collega-auteurs ook). We hebben er immers hard aan gewerkt. Vanuit mijn professionele kijk, durf ik ook te zeggen dat de reacties op zich misschien zelfs ondergeschikt zijn aan het feit dat er überhaupt reacties zijn. Dat is uiteindelijk wat we willen bereiken: dat er wordt gesproken over seksualiteit en intimiteit bij personen met dementie. Dat zou al een overwinning zijn. Het zou erger zijn, zowel persoonlijk als professioneel, dat er helemaal niks wordt gezegd en het akelig stil blijft.

Misschien moet dat wel een oproep zijn voor u als lezer: let’s talk about sex… ook wanneer het ‘vervelend’ wordt.

 

Het boek is te verkrijgen bij de boekhandel of via het Expertisecentrum Dementie Paradox aan 24,95 euro.

Expertisecentrum Dementie Paradox is een deel van taborpartner ‘groep wonen met zorg’ en streeft ernaar om mensen en organisaties te ondersteunen in de zorg voor personen met dementie en hun omgeving. De zes sleutelwoorden om dit waar te maken zijn informatie, sensibilisering, vorming, projectwerking, trajectondersteuning en netwerking.

Auteur en contactpersoon van dit artikel:  Christian punt Verelst at dementie punt be – Christian Verelst